Hechtingsstoornis

Nog weinig is bekend over kinderen die veel last ondervinden van een hechtingsstoornis. Vereniging de Cirkel is Nederlands eerste zelfhulpgroep voor ouders en verzorgers van dergelijke probleemkinderen. Gedragskenmerken die ouders opmerken bij een kind met een hechtingsstoornis zijn:

1. Er is geen echte bodem in het bestaan. Er is geen fundamenteel vertrouwen (basic trust). Het kind heeft het gevoel afgewezen, niet gewenst te zijn. Er is nooit echte bevrediging. Het kind voelt zich steeds te kort gedaan en niet begrepen. Het doet het ‘tóch nooit goed’. Meestal wijst het kind de moeder het sterkst af.

2. Door hun intense ‘pijn’ of ‘niet gewenst’ zijn ervaring, stellen ze zich vernietigend en agressief op t.o.v. zichzelf en hun omgeving. Zij blijven hun ouders of opvoeders voortdurend uitdagen. Vaak zijn het huilbaby’s geweest.

3. Er is weinig of geen ‘ik’. Het kind vertrouwt de volwassenen niet, met als gevolg een diep gewortelde angst om (h)echte relaties aan te gaan.

4. Het kind legt, oppervlakkig gezien, makkelijk contact en houdt dit contact in stand zolang hij er baat bij heeft. Buitenstaanders, familie, buren maar ook hulpverleners zien niets of weinig aan het kind.

5. Intieme emotionele banden ervaren ze als bedreigend. Er is een permanente machtsstrijd gaande die niet waarneembaar is door derden (over eten, slapen, school, etc.). Emoties kunnen direct aan- en uitgeschakeld worden. De knop gaat om.

6. Sommige kinderen echter isoleren zich van de buitenwereld. Zij hebben geen echte vrienden bij leeftijdsgenoten. Sommige zijn verbaal zéér sterk. Afspraken komen ze niet na. ‘Dubbele’ boodschappen begrijpen ze niet. Ze nemen alles letterlijk, of ze luisteren helemaal niet naar wat er gezegd wordt.

7. Het kind vertoont overlevingsgedrag. Het is geniaal in het observeren, taxeren en manipuleren van zijn omgeving. Het kind vertoont in talloze situaties gedrag dat erop gericht is zèlf ongeschonden uit de strijd te komen en de ander verantwoordelijk te stellen. Er is geen echt oogcontact. Het geweten is niet ontwikkeld. Het kind leert niet van zijn fouten, ze hebben nauwelijks remmen of drempels. Er is sprake van een kwalitatieve stoornis van de sociale interacties.

8. Het kind heeft meestal een normaal of hoog IQ, maar dit blijkt niet uit de schoolresultaten. Er is relatief weinig gevoel voor tijd en ruimte.

9. Agressie kan zich uiten in bedreigen en mishandelen van ouders of verzorgers en dieren; vernielen of in brand steken van de huisraad; diefstal, liegen, provocerend seksueel gedrag. Ook slapeloosheid en weglopen komt voor. Kortom: Het kind eist voortdurend (negatieve) aandacht op.

10. Het kind heeft geen schuld, net zo min als de ouder, maar het kan léren zijn eigen keuzes te maken en de verantwoordelijkheid te nemen voor zijn eigen gedrag.

naar boven

Mogelijke oorzaken

Hechtingsstoornissen kunnen hun oorzaak vinden in de periode:

- tijdens de zwangerschap (bijvoorbeeld wegens ziekte, depressie, drugs en / of alcohol verslaving) kunnen er voor het ongeboren kind traumatische ervaringen aan de orde zijn geweest. Een voorbeeld hiervan is Prenatale stress.

- tijdens de geboorte kan een kind ook traumatische ervaringen opdoen. b.v. een zuurstoftekort hebben gehad of een lang durende en / of moeilijke bevalling.

Een opname van het kind in een ziekenhuis (couveuse), ernstige medische ingrepen en zuigelingen die veel pijn lijden bemoeilijken of belemmeren zelfs de fysieke hechting.

- tijdens de eerste levensjaren. Een tijdelijke afwezigheid van de ouder b.v. door ziekte, postnatale depressie, echtscheiding en bij overlijden van moeder, vader, broer, of zus in de beginfase van het kinderleven. Na zo’n periode (als het gestabiliseerd is) kan het kind de opvoeder zelf af gaan wijzen.

naar boven

Geen duidelijke oorzaken

Het is ook mogelijk dat er geen duidelijke oorzaken aan te wijzen zijn en moet er rekening mee gehouden worden dat er wellicht genetische en / of erfelijke factoren ten grondslag kunnen liggen aan een hechtingsstoornis.

naar boven

Uitingsvormen van een Hechtingsstoornis

Grofweg zijn er met betrekking tot hechtingsstoornissen twee typen van kinderen te onderscheiden:

- het passieve kind dat ogenschijnlijk alles accepteert, maar extreem initiatiefloos blijft. Deze kinderen kunnen zeer eenzaam worden, voltooien moeizaam of nauwelijks enige opleiding en neigen tot depressie.

- het agressieve, acting-out-kind. Deze kinderen kunnen erg beïnvloedbaar zijn voor negatieve contacten en activiteiten en komen nogal eens terecht in criminele sferen.

Meestal zijn deze kinderen niet in staat tot het aangaan van affectieve relaties, ook niet op latere leeftijd. De omgeving kan er wel mee leren omgaan.

naar boven